Przejdź do treści

Cztery przypadki

Die vier Fälle · Poziom A1 · 9 min czytania

W jednym zdaniu

Przypadek pokazuje funkcję rzeczownika w zdaniu (podmiot, dopełnienie, odbiorca, właściciel), a niemiecki zaznacza go głównie na rodzajniku.

Jedno zdanie, cztery role

Der MannMianownik · kto?gibtCzasownikdem KindCelownik · komu?den BallBiernik · co? kogo?
Kto daje? der Mann (mianownik). Co daje? den Ball (biernik). Komu? dem Kind (celownik).

Ponieważ rodzajniki pokazują role, niemiecki może przestawiać słowa bez zmiany tego, kto co robi. Den Ball gibt der Mann dem Kind nadal znaczy, że mężczyzna daje piłkę dziecku. Zmienia się akcent, nie role.

Test pytania

PrzypadekPytanieFunkcjaPrzykład
MianownikWer? Was?podmiot: kto wykonuje czynnośćDer Hund bellt.
BiernikWen? Was?dopełnienie bliższe: na co działa czynnośćIch sehe den Hund.
CelownikWem?dopełnienie dalsze: kto otrzymujeIch gebe dem Hund Wasser.
DopełniaczWessen?właściciel, czyjDas ist der Ball des Hundes.

Rodzajnik w każdym przypadku

Przypadekmęskiżeńskinijakiliczba mnoga
Mianownikderdiedasdie
Biernikdendiedasdie
Celownikdemderdemden
Dopełniaczdesderdesder
Wskazówka. Ucz się tabeli przez wzory, nie komórka po komórce. Najwięcej zmienia się rodzaj męski. Rodzaj żeński i liczba mnoga są takie same w mianowniku i bierniku. Celownik liczby mnogiej zawsze kończy się na -n: den Kindern.

Co decyduje o przypadku?

Ustal przypadek w pięciu pytaniach

1
Czy to podmiot, albo czy stoi po sein, werden, bleiben?
TakMianownikDas ist mein Bruder.
2
Czy stoi po przyimku?
TakDecyduje przyimek (zob. następny rozdział)mit dem Bus, für den Chef
3
Czy to czasownik łączący się z celownikiem (helfen, danken, gefallen, gehören, antworten, gratulieren, schmecken)?
TakCelownikIch helfe dir.
4
Czy czasownik ma dwa dopełnienia: osobę i rzecz?
Takosoba w celowniku, rzecz w biernikuIch schenke meiner Mutter eine Blume.
5
Czy to dopełnienie bliższe czasownika?
TakBiernikIch kaufe einen Tisch.
✓
W innym razie
Dopełniacz (głównie w piśmie albo po wegen, trotz, während)

Rzeczowniki męskie, które też się zmieniają

Mała grupa rzeczowników męskich, tzw. słabe rzeczowniki, dostaje -(e)n we wszystkich przypadkach oprócz mianownika liczby pojedynczej. To głównie ludzie lub zwierzęta: der Student, der Kollege, der Junge, der Mensch, der Nachbar, der Herr, der Name, der Löwe.

  • Ich kenne den Studenten.Znam tego studenta.
  • Ich spreche mit dem Kollegen.Rozmawiam z kolegą.

Dopełniacz dzisiaj

W piśmie dopełniacz jest częsty: das Auto meines Vaters. W mowie Niemcy zwykle mówią das Auto von meinem Vater. Rzeczowniki męskie i nijakie dostają -s lub -es: des Vaters, des Hauses. Przy imionach dodaje się tylko -s, bez apostrofu: Lenas Auto.

Ich helfe dich.Ich helfe dir.helfen łączy się z celownikiem
Das ist den Lehrer.Das ist der Lehrer.po sein: mianownik
Ich sehe der Mann.Ich sehe den Mann.dopełnienie bliższe, rodzaj męski: den

Polskie przypadki a niemieckie: gdzie są pułapki

Mianownik, biernik, celownik i dopełniacz mają niemieckie odpowiedniki (Nominativ, Akkusativ, Dativ, Genitiv). Kłopoty zaczynają się tam, gdzie polski używa przypadka, którego niemiecki nie ma, albo innego niż niemiecki.

  • Przeczenie: po polsku dopełniacz, po niemiecku nadal biernik. Nie mam czasu = Ich habe keine Zeit.
  • brauchen łączy się z biernikiem, choć "potrzebować" wymaga dopełniacza: Ich brauche einen Stift.
  • Narzędnik (z kim? czym?) to po niemiecku mit + Dativ: z przyjacielem = mit dem Freund, długopisem = mit dem Stift.
  • Po być i zostać polski ma narzędnik, niemiecki mianownik: Jestem nauczycielem = Ich bin Lehrer.
  • Miejscownik (w domu, o tobie) to przyimek + Dativ albo Akkusativ, zależnie od przyimka: in dem Haus, über dich.
  • anrufen łączy się z biernikiem, bez przyimka: dzwonię do ciebie = Ich rufe dich an.
  • Dobra wiadomość: helfen, danken, gratulieren łączą się z celownikiem tak jak "pomagać, dziękować, gratulować komu".

Przećwicz to

Ta strona jest przetłumaczona z angielskiego. Jeśli zauważysz błąd, napisz do nas. English