O przeszłości mówisz głównie w Perfekt (haben lub sein + imiesłów), a Präteritum używa się w piśmie oraz dla sein, haben i czasowników modalnych.
Perfekt: dwie części
haben czy sein?
haben czy sein w trzech pytaniach
Jak tworzy się imiesłów
| Typ | Wzór | Przykłady |
|---|---|---|
| Słabe (regularne) | ge + rdzeń + t | machen → gemacht, kaufen → gekauft, arbeiten → gearbeitet |
| Mocne (nieregularne) | ge + rdzeń (często nowa samogłoska) + en | sehen → gesehen, trinken → getrunken, gehen → gegangen |
| Mieszane | ge + nowa samogłoska + t | bringen → gebracht, denken → gedacht, wissen → gewusst |
| Rozdzielne | przedrostek + ge + imiesłów | einkaufen → eingekauft, anrufen → angerufen |
| Nierozdzielne | bez ge- | verstehen → verstanden, bekommen → bekommen |
| -ieren | bez ge-, kończy się na -t | studieren → studiert, telefonieren → telefoniert |
Präteritum
W mowie używaj Präteritum dla sein, haben i czasowników modalnych oraz kilku częstych czasowników, jak es gab i ich wusste. W opowiadaniach, książkach i wiadomościach to normalny czas przeszły.
| Osoba | sein | haben | können | machen | gehen |
|---|---|---|---|---|---|
| ich | war | hatte | konnte | machte | ging |
| du | warst | hattest | konntest | machtest | gingst |
| er/sie/es | war | hatte | konnte | machte | ging |
| wir | waren | hatten | konnten | machten | gingen |
| ihr | wart | hattet | konntet | machtet | gingt |
| sie/Sie | waren | hatten | konnten | machten | gingen |
Czasowniki słabe dostają -te + końcówkę (machte). Czasowniki mocne zmieniają samogłoskę i nie mają końcówki dla ich i er (ging, kam, sah, fuhr): ucz się ich razem z imiesłowem.
Plusquamperfekt
Dla czegoś, co zdarzyło się przed innym wydarzeniem w przeszłości, użyj hatte lub war + imiesłów.
- Als ich ankam, war der Zug schon abgefahren.Kiedy przyjechałem, pociąg już odjechał.
- Ich hatte schon gegessen, als sie anrief.Zjadłem już, kiedy zadzwoniła.
Perfekt a polski czas przeszły
- Polski ma jeden czas przeszły w jednym słowie. Niemiecki w mowie używa Perfektu, czyli dwóch słów: kupiłem = ich habe gekauft.
- Czasownik posiłkowy to nowość: sein przy ruchu i zmianie stanu, haben w pozostałych przypadkach. Poszedłem = ich bin gegangen.
- Niemiecki nie ma aspektu. Czytałem i przeczytałem to jedno: ich habe gelesen. Różnicę oddają słowa takie jak schon, gerade, fertig.
- Brak końcówek rodzaju: byłem i byłam to tak samo ich war.
- Imiesłów stoi na końcu zdania: Kupiłem książkę = Ich habe ein Buch gekauft.
- Dla być i mieć w przeszłości używa się Präteritum: byłem w domu = ich war zu Hause, miałem czas = ich hatte Zeit.