Przejdź do treści

Przeszłość: Perfekt i Präteritum

Die Vergangenheit · Poziom A2 · 10 min czytania

W jednym zdaniu

O przeszłości mówisz głównie w Perfekt (haben lub sein + imiesłów), a Präteritum używa się w piśmie oraz dla sein, haben i czasowników modalnych.

TERAZ Plusquamperfekthatte gemachtPräteritummachtePerfekthat gemachtPräsensmachtFutur Iwird machenFutur IIwird gemacht haben
Gdzie na osi czasu leży każdy czas. Na co dzień większość Niemców używa tylko trzech: Perfekt dla przeszłości, Präsens dla teraźniejszości i często przyszłości, oraz Futur I dla planów i przypuszczeń.

Perfekt: dwie części

ŁącznikPozycja 1CzasownikPole środkoweKoniec
Ichhabegestern Pizzagegessen.
Wirsindnach Berngefahren.
haben lub sein na pozycji 2, imiesłów na końcu.

haben czy sein?

haben czy sein w trzech pytaniach

1
Czy czasownik opisuje ruch z A do B?
Takseingehen, fahren, fliegen, kommen, laufen: Ich bin nach Hause gegangen.
2
Czy opisuje zmianę stanu?
Takseinaufstehen, einschlafen, sterben, werden, wachsen: Er ist eingeschlafen.
3
Czy to sein, bleiben albo passieren?
TakseinIch bin zu Hause geblieben. Was ist passiert?
✓
W innym razie
haben, dla wszystkich pozostałych czasowników, w tym każdego czasownika z dopełnieniem w bierniku i każdego czasownika zwrotnego
W Szwajcarii. W Szwajcarii i w południowych Niemczech czasowniki położenia też łączą się z sein: Ich bin gesessen (w standardowym niemieckim na północy: ich habe gesessen). Obie formy są poprawne.

Jak tworzy się imiesłów

TypWzórPrzykłady
Słabe (regularne)ge + rdzeń + tmachen → gemacht, kaufen → gekauft, arbeiten → gearbeitet
Mocne (nieregularne)ge + rdzeń (często nowa samogłoska) + ensehen → gesehen, trinken → getrunken, gehen → gegangen
Mieszanege + nowa samogłoska + tbringen → gebracht, denken → gedacht, wissen → gewusst
Rozdzielneprzedrostek + ge + imiesłóweinkaufen → eingekauft, anrufen → angerufen
Nierozdzielnebez ge-verstehen → verstanden, bekommen → bekommen
-ierenbez ge-, kończy się na -tstudieren → studiert, telefonieren → telefoniert

Präteritum

W mowie używaj Präteritum dla sein, haben i czasowników modalnych oraz kilku częstych czasowników, jak es gab i ich wusste. W opowiadaniach, książkach i wiadomościach to normalny czas przeszły.

Osobaseinhabenkönnenmachengehen
ichwarhattekonntemachteging
duwarsthattestkonntestmachtestgingst
er/sie/eswarhattekonntemachteging
wirwarenhattenkonntenmachtengingen
ihrwarthattetkonntetmachtetgingt
sie/Siewarenhattenkonntenmachtengingen

Czasowniki słabe dostają -te + końcówkę (machte). Czasowniki mocne zmieniają samogłoskę i nie mają końcówki dla ich i er (ging, kam, sah, fuhr): ucz się ich razem z imiesłowem.

Plusquamperfekt

Dla czegoś, co zdarzyło się przed innym wydarzeniem w przeszłości, użyj hatte lub war + imiesłów.

  • Als ich ankam, war der Zug schon abgefahren.Kiedy przyjechałem, pociąg już odjechał.
  • Ich hatte schon gegessen, als sie anrief.Zjadłem już, kiedy zadzwoniła.
Ich habe nach Hause gegangen.Ich bin nach Hause gegangen.ruch: sein
Ich habe gestudiert.Ich habe studiert.czasowniki na -ieren nie mają ge-
Ich habe gestern war krank.Ich war gestern krank.użyj Präteritum od sein

Perfekt a polski czas przeszły

  • Polski ma jeden czas przeszły w jednym słowie. Niemiecki w mowie używa Perfektu, czyli dwóch słów: kupiłem = ich habe gekauft.
  • Czasownik posiłkowy to nowość: sein przy ruchu i zmianie stanu, haben w pozostałych przypadkach. Poszedłem = ich bin gegangen.
  • Niemiecki nie ma aspektu. Czytałem i przeczytałem to jedno: ich habe gelesen. Różnicę oddają słowa takie jak schon, gerade, fertig.
  • Brak końcówek rodzaju: byłem i byłam to tak samo ich war.
  • Imiesłów stoi na końcu zdania: Kupiłem książkę = Ich habe ein Buch gekauft.
  • Dla być i mieć w przeszłości używa się Präteritum: byłem w domu = ich war zu Hause, miałem czas = ich hatte Zeit.

Przećwicz to

Ta strona jest przetłumaczona z angielskiego. Jeśli zauważysz błąd, napisz do nas. English