Przejdź do treści

Szyk wyrazów

Die Satzstellung · Poziom A2 · 9 min czytania

W jednym zdaniu

Odmieniony czasownik jest zawsze drugim elementem zdania głównego, pozostałe części czasownika idą na koniec, a w zdaniu podrzędnym odmieniony czasownik idzie na sam koniec.

Czasownik jest zawsze na pozycji 2

Na pozycji 1 może być podmiot, czas, miejsce, a nawet dopełnienie, i może się ona składać z kilku słów. Cokolwiek tam stoi, zaraz potem jest odmieniony czasownik, a potem podmiot, jeśli nie był pierwszy.

ŁącznikPozycja 1CzasownikPole środkoweKoniec
Ichfahremorgen nach Zürich.
Morgenfahreich nach Zürich.
Nach Zürichfahreich morgen.
Trzy sposoby, by powiedzieć to samo. Zmienia się tylko pozycja 1; czasownik zostaje na drugim miejscu.

Ramka zdaniowa Satzklammer

Gdy czasownik ma dwie części, tworzą one ramkę wokół reszty zdania. Część odmieniona zostaje na pozycji 2, druga część idzie na koniec.

ŁącznikPozycja 1CzasownikPole środkoweKoniec
Ichrufedich morgenan.
Ichkanndich morgenanrufen.
Ichhabedich gesternangerufen.
Ichwerdedich morgenanrufen.
Das Hauswirdim Sommergebaut.
Czasownik rozdzielny, modalny, Perfekt, czas przyszły, strona bierna: wszystkie używają tej samej ramki.

Pytania i polecenia

ŁącznikPozycja 1CzasownikPole środkoweKoniec
Wannkommstdu?
Kommstdu morgen?
Rufmich bittean!
Pytania z zaimkiem pytającym zostawiają czasownik na drugim miejscu. Pytania tak/nie i polecenia zostawiają pozycję 1 pustą, więc czasownik stoi na początku.

Zdania podrzędne: czasownik na końcu

Po weil, dass, wenn, ob, obwohl, als i innych spójnikach podrzędnych odmieniony czasownik idzie na sam koniec zdania.

ŁącznikPozycja 1CzasownikPole środkoweKoniec
weilichmorgen nach Zürichfahre.
dassichdich morgenanrufe.
obwohlichkeine Zeithabe.
wenndumichanrufen kannst.
Zwróć uwagę na anrufe: w zdaniu podrzędnym czasownik rozdzielny znów pisze się jako jedno słowo.

Gdy zdanie podrzędne stoi na początku, zajmuje pozycję 1 całego zdania, więc czasownik główny stoi zaraz po przecinku: Weil ich keine Zeit habe, komme ich nicht.

Pole środkowe: czas, przyczyna, sposób, miejsce

W polu środkowym przysłówki zwykle idą w kolejności te-ka-mo-lo: temporal (kiedy), kausal (dlaczego), modal (jak), lokal (gdzie).

kiedyheutedlaczegowegen des Regensjakmit dem Busgdziezur Arbeit
Ich fahre heute wegen des Regens mit dem Bus zur Arbeit.
Morgen ich fahre nach Zürich.Morgen fahre ich nach Zürich.czasownik na drugim miejscu
..., weil ich habe keine Zeit...., weil ich keine Zeit habe.czasownik na końcu po weil
Ich habe angerufen dich gestern.Ich habe dich gestern angerufen.imiesłów na końcu

Ta strona jest przetłumaczona z angielskiego. Jeśli zauważysz błąd, napisz do nas. English